محمدجوادغریبی:دکتر«حبیب الله سعیدی نیا»در مقدمه اثر مانا و فاخر«تاریخ تحولات سیاسی، اجتماعی دشتی در دورران قاجار و پهلوی» آورده است:"از جمله مناطق مهم ایران منطقه دشتی است که دارای تاریخ درخشان و سابقه ای دیرین است.گذشته ای که صمیمیت،مهمان نوازی و پاکدلی این قوم را نشان می دهد.این تاریخ سرگذشت مردمی است که برای حفظ دین و میهن در مقابل دشمن با زیربنایی چند هزار ساله از فرهنگ،تمدن و مذهب و انگیزه دینی،حماسه بزرگ را شکل داده اند.تاریخ سرزمینی که اندیشمندان،نویسندگان،علما و ادبای بزرگی را در دامان خود پرورده است."

عضو هیات علمی دانشگاه خلیج فارس در بخشی دیگر از کتاب مزبور آورده است:"از نظر علمی منطقه دشتی در ادوار مختلف تاریخ به خصوص دوران قاجاریه و پهلوی سرآمد تمامی مناطق جنوب بوده است و علما و شعرای بلند پایه ای درآن زندگی می کرده اند به خصوص که بعضی از حکام دشتی خود اهل علم و فضل و ادب بودند چنان که میرزا جعفر خان حقایق نگار خود از برجسته ترین نویسندگان حقیقت طلب عصر ناصری و محمد خان دشتی بزرگ شاعر دشتی خود ادیبی اریب و از نام آوران عصر خود بود و دیوان اشعار ایشان مصداق عینی این مدعاست. علمای ارزشمندی چون شیخ عبدالنبی بحرینی ،حاج سید علینقی دشتی و آخوند ملا حسن گنخکی دشتی که دارای حوزه درس و علم در مناطقی چون بردخون و میانخره و گنخک بودند خود نشانی از تعالی علم در منطقه و محل سکونت آنها می باشد.همچنین حضور شعرایی چون ملاحسن کبگانی،فایز و مفتون بیانگر این حقیقت است که دشتی قافله سالار علم منطقه جنوب و استان فعلی بوشهر بوده است."

همانطور که دکتر«حبیب الله سعیدی نیا»نیز اشاره داشتند نگاهی به ادوار مختلف شهرستان دشتی،از بلندآوازگی این شهرستان در تربیت و پرورش عالمان فرهیخته و دانشمندان فاضل حکایت دارد.با این حال گویا بیشترین وجهه علمی و فرهنگی این شهرستان به گذشته منتسب بوده و به مفاخر سالیان دور دشتی ارجاع داده می شود،اما در عین حال هم اکنون نیز شهرستان دشتی دارای دانشمندانی برجسته ایست که نام بلند آنها فراتر از گستره و جغرافیای کشور و حتی در سطح مجامع علمی بین الملل مطرح است.

دکتر«حسن حسن زاده » از جمله نخبگان موفق و محقق و پژوهشگر شهرستان دشتی است که هم اکنون در هیات علمی دانشگاه کالگری کانادا عضویت دارد.

وی دانش آموخته مهندسی نفت در مقطع کارشناسی از دانشگاه صنعت نفت آبادان ،کارشناس ارشد از دانشگاه تهران و دکترا از دانشگاه کالگری کانادا هستند.

دکتر حسن زاده ،سابقه عضویت در هیات علمی دانشگاه صنعت نفت اهواز، مدیریت پژوهش و توسعه شرکت ملی نفت ،تدریس در دانشگاه صنعتی شریف را در رزومه پرافتخار خود دارد که تا کنون ده ها مقاله را کنفرانس های بین المللی و ژورنال های تخصصی ارائه داده اند و عضو انجمن زمین شناسان نفت آمریکا،مهندسی نفت جهان ،مهندسی شیمی ایران و ...می باشد.

در بیان شاخص ها ی شگرف علمی دکتر حسن زاده همین بس؛که وی سال گذشته و زمانی که برای ادامه تحصیل و گذراندن دوره فوق دکترا مهندسی نفت به کشور کانادا سفر کردند رسما به عضویت هیات علمی دانشگاه کالگری کانادا در آمدند.

دکتر حسن زاده اهل آبادی کردوان دشتی است و متاسفانه تاکنون آنگونه که شایسته و زیبنده بوده است مورد تجلیل و تقدیر قرار نگرفته اند و حتی در شهرستان دشتی نیزغریب می باشد.

البته تورق سوابق درخشان و تشریح دیدگاه های دکتر حسن زاده مستلزم مصاحبه و دیدار با وی بود،از این رو با توجه به بازگشت سالیانه وی از کانادا ،گفتگویی با وی داشتم که با هم مرور می کنیم. 

اگر ممکن است شما روایت زندگی دکتر«حسن حسن زاده»را آغاز کنید.

در روستای کردوان شهرستان دشتی که قدمت طولانی دارد متولد شدم.تحصیلات دوره ابتدائی و راهنمائی را در زادگاهم یعنی کردوان و دوره دبیرستان را در دبیرستان شهید مطهری خورموج در رشته ریاضی فیزیک پشت سر گذاشتم.پس از احراز گواهی نامه کارشناسی مهندسی شیمی به سال1368یکسال بعد، در سال1373 درمقطع کارشناسی ارشد دانشگاه تهران پذیرفته شدم.همزمان با تحصیل در مقطع کارشناسی ارشد در همان سال وارد مجموعه نفت شدم و در سال1376مدرک کارشناسی ارشد را اخذ نمودم.بعد از آن، بنابر تعهد شغلی به کنگان رفتم.در سال 1380بود که وزارت نفت آزمون دکترای اعزام(گرایش مهندسی نفت) به خارج کشور(دانشگاه کالگری کانادا) را برگزار کرد و موفق شدم مجوز اعزام به خارج از کشور را کسب نمایم.

چه تعداد در آزمون اعزام به خارج شرکت داشتند؟و چند نفرپذیرفته شدند؟

فکر کنم قریب به 114نفر در آزمون شرکت کردند و از بین شرکت کنندگان  5نفر پذیرفته شدند که من نیز در بین 5 نفر پذیرفته شده رتبه 2را کسب کردم.

فکر می کنیدچه مولفه هایی در موفقیت شما جهت طی مدارج علمی موثر بوده است؟

لطف خدا و سپس پشتکار.

جایگاه رشته مهندسی نفت در ایران وکاناداچگونه ارزیابی می کنید؟

تاکنون هدف اصلی از تدریس رشته مهندسی نفت در دانشگاه های کشور تربیت و پرورش مهندس بوده است که بیشتر نیازهای اجرایی و راه اندازی تاسیسات را برآورده می سازد، ولی کشور به نیروهایی نیاز دارد که بتوانند مسائل سطح بالای نفت را حل کنیم،آنچه در انحصار خارجی ها بوده است،یعنی متخصصانی که بتوانند با برنامه ریزی های دقیق، نیاز های چند سال آینده این صنعت کلیدی را شناسایی کرده و با تعریف پروژه های تحقیقاتی در پی ارائه راهکارهایی در این زمینه باشند.

فکر می کنیدچرا دانشگاه های کشور نتوانسته اند در رشته مهندسی نفت به دنبال حل مسائل حیاتی و بنیادین نفت باشند،علل العلل چیست؟

مشکل اصلی یا بقول شما علت العلل کمبود هیئات علمی و ضعف منابع انسانی است و راه حل آن هم این است که از دانش آموختگان خارج از کشور استفاده کنند ولی موانعی وجود دارد که استفاده از این ظرفیت را کند نموده است

چه موانعی؟

واقعیت امر اینست که سیستم های پژوهشی در کشور بویژه در حوزه نفت عموما معیوب است و شخصا مکانیزم های آن قبول ندارم و نواقص و نقد های زیادی بر آنها وارد است.فارغ التحصیلان دانشگاه های خارج  از کشور توقعاتی را دارند که سیاست های دانشگاهی و پژوهشی کشور نمی تواند آنها را محقق سازد. برای مثال در خارج از کشور یک پژوهشگر صرفا دغدغه طرح پژوهشی خود را دارد زیرا که آنها امکانات و بودجه کافی در اختیار وی قرار داده اند و همین باعث می شود تا پژوهشگر تمام وقت به موضوع تحقیقی خود بپردازد. ولی در کشورمان مدیریت پژوهش هنوز متکی به ایده های قدیمی است و بالطبع قادر نیست خواسته های یک پژوهشگر را تامین کند.

فکر میکنیدتدبیری،جهت برون رفت وجود داشته باشد؟

اتفاقا در مدت زمان که در مدیریت پژوهش و توسعه شرکت ملی نفت بودم مواردی را گوشزد کردیم ولی عملی نشد و تحقق پیدا نکرد.به زعم بنده برای تمامی مشکلات راهکارهایی وجود دارد و در سطح جهان تجربه شده ولی ما توجه نمی کنیم. البته در زمانی که در دانشگاه صنعتی شریف حضور داشتم، چونکه از دانشجویان و هیات علمی ها رجوع می کردند،راهکارهایی را ارائه دادم.

شیوه دسترسی به منابع اطلاعاتی برای دانشجویان و اساتید در داخل و خارج ازکشور چه تفاوت هایی باهم دارند؟

دسترسی به اطلاعات در کشور حتی در دانشگاه ها و مراکز تحقیقات جالب نیست. معمولا اطلاعات پراکنده است و بانکهای اطلاعاتی بصورت یکجا و متمرکز وجود ندارد.در حالیکه در کشوری نظیر کانادا بانک اطلاعاتی دانشگاها بصورت جامع و یکپارچه تحت مدیریت موسسه ای مدیریت می شود و همانند دانشگاه های کشور اطلاعات هر دانشگاه مجزا و منفک از دیگر دانشگاه نیست و پراکندگی اطلاعاتی وجود ندارد.

موج سوم جهانی تحت«انقلاب ارتباطات و انفجار اطلاعات»تمام عرصه ها زندگی بشر من جمله آموزش را تحت تاثیر خود قرار داده است و باعث خلق پارادیمی جدید در تمام حوزه ها شده،فکر میکنید چگونه می شود به صورت مجازی و از راه دور در آموزش و تحقیقات مشارکت نمود؟

امروزه این شیوه در اشتراک گزاری اطلاعات در جهان بسیار متداول شده است.ولی ما در کشور هنوز به آن مرحله نرسیده ایم که بتوانیم در این حوزه خوب نقش آفرینی داشته باشیم.به همین دلیل باید بیشتر تمرین کنیم این در حالیست که در کشورهای توسعه یافته گروه های علمی در دانشگاه مختلف جهان با همدیگر همکاری می کنندواین مسئله ای است در دنیای امروز مرسوم است و گروه های مختلف در قاره های متفاوت با با استفاده از این فناوری ارتباط دارند و به تبادل یافته های علمی می پردازند.

مشکل کجاست؟

علاوه بر فقدان برخی زیرساخت ها در ایجاد ارتباط،این مسئله ریشه دربرخی مسایل جامعه شناختی نیز دارد،زمانیکه کیفیت روابط شکل گرفته بین افراد نگاه می کنیم،در کشورمان کارهای تیمی معمولا ناپایدار است و عموما به سختی ایجاد می شود،اما در غرب همانطور که گفتم افراد از قاره های گوناگون با هم همکاری دارند و آنقدر  هماهنگ هستند گویی که همگی اهل حتی یک شهرهستند.بنابراین برای توسعه اینگونه فعالیت های علمی به زمان و تمرین بیشتری نیاز داریم،هرچند افرادی هستند با این روش کار می کنند.

ابزارهای لازم جهت بهره گیری از این شیوه علمی چیست؟

مهمترین ابزار آن اینترنت است وآنچه در حوزه ارتباط زمینه را فراهم می سازد نظیر ویدئو کنفراس است ویا چت های صوتی و تصویری.

فکر می کنید اینگونه ارتباط های مجازی به تنهایی می تواند نیاز پژوهشی محققان را مرتفع سازد؟

قطعا کانکشن های مجازی به تنهایی نمی تواند اهداف پژوهش را میسر و محقق سازد.بنابراین در کنار آن،برگزاری کارگاه های آموزشی و حداقل چندین سمینار طی سال بصورت حضوری ضروری می باشد.

آیا شما مایل به همکاری در زمینه های علمی با استان از طریق تکنولوژی راه دور هستید؟

با دکتر اذین در حال تمرین هستیم تا بتوانیم نقش را در توسعه استان ایفا کنیم،فعلا در مرحله تمرین هستیم ولی مشکلاتی وجودارد که امیدوارم مرتفع بشه.

چه نوع مشکلاتی؟

بیشتر به ارتباطات و نوع آن بر می گردد.جهت برقراری اینگونه ارتباطات به ابزاری نظیر اینترنت و ویدئوکنفراس ومواردی از این دست نیازمندیم که هنوز با استانداردهای روز جهان فاصله داریم.در حالیکه این مشکلات در کشورهای پیشرفته حل شده و همانطور گفتم تیم ها در قاره های مختلف با هم ارتباط دارند و هرچندگاهی نیز دور هم جمع می شوند.

ضمنا در کنار تعاملات مجازی باید سمینارهای حضوری و کارگاه هایی نیز بعنوان مکمل وجود داشته وگرنه صرف ارتباطات مجازی نمی توان کار خاصی را انجام داد.

با توجه به اینکه تجربه تدریس در دانشگاه صنعتی شریف را در روزمه خود دارید و هم اکنون نیز در کانادا مشغول به تدریس هستید؛چه تفاوتی بین دانشجویان ایرانی و دیگر کشور وجود دارد؟

در ایران دانشجویان فوق العاده، با استعدادی داریم فوق العاده.تاکید میکنم واقعا از نظر شاخص استعداد منحصر به فرد هستند.حتی در دانشگاه کالگری نیز دانشجویانی که از ایران می ایند در قیاس با دانشجویان دیگر کشورها کاملا متمایزند.معمولا پرتلاش هستند بصورت انفرادی خیلی خوب کار میکنند ولی در تیم ضعیف هستند و این مشکل اساسا در کشور وجود دارد.

چه شاخص هاو پارامترهایی در پذیرش دانشجو در دانشگاه گالگری و یا سایر دانشگاه های برتر کانادا مطرح است؟

مولفه های چون نمره تافل،تعداد مقالات چاپ شده چه لحظ کمی و کیفی و اینکه دانش آموخته چه دانشگاهی باشید بسیار موثر است، البته از 3 توصیه استاد نیز نباید غافل شد.

آیا کسانی هم از استان می شناسید در مقطع دکترا در حوزه نفت و گاز در اقصی نقاط جهان مشغول به تحصیل یا تدریس باشند؟و این موضوع را چگونه تحلیل می کنید؟

تا آنجه که حضور ذهن دارم آقای رضا حیدری در کانادا و آقای وراوی در ایالات متحده مشغول به تحصیل می باشند که هردو اتفاقا اهل شهرستان دشتی هستند و آقای زنده بودی که اهل تنگستان است ،وی نیز در مقطع دکترا مشغول به تحصیل می باشد.

ولی در پاسخ به بخش دوم سئوال شما معتقدم فارغ التحصیلان مهندسی نفت در استان نسبت به جمعیت استان رقم چشمگیری است و در مقایسه با دیگر نقاط کشور قابل توجه و البته در خور تحسین است.این پتانسیل،فرصت  خوبی برای استان تلقی می شود؛اگر چه در استان نیستند ولی میتوانند در توسعه استان بالاخص مراکز دانشگاهی نقش آفرینی کنند و علاوه بر این انگیزه ای برای نیروهایی جوان و دانشجویان جوان باشد و باعث تقویت خود باوری آنها هستند.

آینده و چشم انداز رشته های نفت و گاز را با توجه به تجدیدناپذیری آن بویژه رشته های تخصص نظیر استخرا و اکتشاف را چطور رصد می کنید؟

امروزه مرز بین علوم بسیار کم رنگ شده است و تحصیل در یک حوزه تخصصی به این معنا نیست که شاخه های مرتبط را هم پوشانی نکند بنابراین به توجه به تغییرات عظیم و خارق العاده ای که در شیو ها و متون تدریسی بوجود آمده است عموما این موضوع منتفی شده است.

نظرتان درباره چشم انداز علم و پژوهش استان چیست؟

فعالیت های خوبی در استان شکل گرفته که امید بخش است.راه اندازی پارک علمی فناوری استان به مدیریت دکترمصلح اساس توسعه محسوب می شود زیرا این چنین مراکز می توانند در توسعه علمی منطقه موثر باشه و خلاء ارتباط بین  مراکز دانشگاهی را با  بخش صنعت پر کنند. توسعه رشته های مرتبط با نفت گاز در مقطع کارشناسی در دانشگاه خلیج فارس نیز می تواند نقش مهمی را در اعتلای استان داشته باشد که دکتر اذین نیز در این راه واقعا خستگی ناپذیر ظاهر شده اند.

نقش پارس جنوبی در توسعه استان را چگونه ارزیابی میکنید؟

به طور کلی صنعت نفت خیلی مستقل عمل می کند.فکر کنم استان ما نیز از این قاعده مستثنی نیست .به نظر من با توجه به حجم سرمایه گزاری انجام شده در استان  توسعه خاصی ایجاد نشده است.از لحاظ تاثیر سرمایه گزاری روی معیشت،اشتغال و ارتقای شاخص های سلامت و رفاه ساکنین استان چشمگیر نیست.البته وضعیت راهها کی بهتر شده،حداقل بوشهر تا خورموج، که ناچیز است .

فکر میکنید نوک پیکان انتقاد متوجه کیست؟خودمان،یا نفتی ها؟

در این که وزارت نفت کار خودش را انجام میدهد شکی نیست،شاید مستقل عمل می کنند.ممکن است در مجلس مصوبات و راهکاریهایی ارائه شود و در سطح استانداریها صحبت هایی مطرح کنند ولی نفت منافع و اهداف خودش را دنبال می کند واگر فرصتی هم شد بصورت فرع نگاه می کند نه اصل در بحث توسعه پایداراولویت اول اهداف خودش را می بیند و سپس مباحث توسعه پایدار نمونه هایش زیاد است.البته خودمان نیز باید پیگیر باشیم.

آیا می توانید مستدل تر بحث کنید و مصداقی را ذکر نمائید؟

بله؛شما اکنون مسجد سلیمان را نگاه کنید مخروبه و ویرانه ای بیش نیست در قیاس با نقشی که مسجد سلیمان در نفت ایفا کرده است.لذا اگر غافل بشیم به سرنوشت انها دچار میشویم.در گذشته آبادان همانند عسلویه بود طوریکه از همین دشتی جهت اشتغال به آنجا مهاجرت می کردند. همانگونه که الان از اقصی نقاط کشور جهت اشتغال به استان ما می آیند.

متاسفانه  نفت رد پای خوبی را از خود به جا نگذاشته است اگر چه تمیهداتی اتخاذ می شود که این اتفاق نیفاتد.

لطفا قدری هم در خصوص موقعیت جغرافیایی و آب و هوایی کالگری توضیح دهید.

کانادا کشوری وسیع است وایالات البرتا که در غرب کانادا واقع شده است پایتخت نفتی کانادا و به عبارتی خوزستان کاناداست.از نظر آب وهوائی زمستانهای بسیار سردی را دارد ولی تابستان آن خیلی دلپذیری دارد گرچه کوتاه است.

کالگری شهری صنعتی است وبا اینکه مرکز ایالات نیست ولی پرجمعیت ترین شهر ایالات است.عظیم ترین پروژ های نفت سنگین در جهان چه به لحاظ تولید و چه از نظر تکنولوژی در آنجا شروع شده است وپایتخت نفت سنگین دنیا قلمداد می گردد.

 اسامی و نام های ذیل چه واژه یا جمله ای را در ذهن شما متبادر می سازد؟

دکتر هلالی زاده:با استعداد

دکتر آذین: سخت کوش

دکتر مصلح:خوش فکر

پرفسور مشفقیان:استاد همه نفتی ها

نفت:ابزارتوسعه

دانشگاه کالگری:محلی برای پژوهش

دانشگاه صنعتی شریف:محل تجمع استعدادها

شهرستان دشتی:مهد ادیبان

کردوان:محل تولد من